M(islukking)= V(errassing) x O(ntevredenheid)
Schermafbeelding 2016-06-28 om 10.58.36

“Wie weinig verwacht, zal niet snel mislukken. Als je niets verwacht, kan er niets mislukken” aldus Gerard Reve. Zijn uitspraak inspireerde me tot het bovenstaande schema als poging om de ‘mislukking’ verder te ontrafelen.

Een ervaring is het product van je verwachting enerzijds en de tevredenheid over het eindresultaat anderzijds. Wat je verwacht kan uitkomen en dan is de uitkomst ‘voorzien’, of anderzijds verrassend zijn, dan is de uitkomst ‘onvoorzien’.

Alles onder controle is een plezierige toestand, maar kan ook saai en enigszins betekenisloos worden. Een kansloze poging is een actie die je wel doet, maar waarvan je op voorhand al voorziet dat het niets zal opleveren. Iets uitleggen waar je niet achter staat. Een bezoekje omdat het moet waar je geen zin in hebt. Vaak eindigen die met een wat katerig gevoel: zie je wel, ik verwachte er niets van en het bleek zo te zijn. Prettig is het kwadrant van de toevallige ontdekking. Een onverwachte uitkomst, die zeer welkom is. Vaak gaat het hier om uitvindingen of toevallige vondsten. De ontdekking van Amerika door Columbus, viagra (beoogd als middel tegen angina pectoris, bleken de bijwerkingen zeer nuttig) of de post-it. Wie iets nieuws wil ontdekken ontkomt evenwel niet aan de inspanning van de vruchteloze pogingen en de (kans op) pijnlijke mislukking.

Een mislukkingservaring is uiteindelijk het product van een verrassende uitkomst en een resultaat dat tot ontevredenheid stemt. Dat alles laat zich samenvatten in de formule: M(islukking)=V(errassing) x O(ntevredenheid).

Vorige week verkenden Kees en ik dit schema met een groep als onderdeel van een workshop over mislukkingskunst. We constateerden dat (on)tevredenheid over de uitkomst vaak helemaal niet zo eenvoudig te bepalen is. Niet alleen je eigen doelen en beoogde resultaten bepalen of je tevreden kunt zijn, maar ook het oordeel van (de) ander(en). Iemand vertelde over een zangoptreden: zij was zelf niet erg tevreden, maar na afloop kwam iemand naar haar toe die vertelde hoe ontroerend mooi haar zang voor haar was geweest. Kees vertelde over de beklimming van de Mt. Ventoux, waarvan hij blij verrast was dat het hem was gelukt, terwijl zijn prestatie in de ogen van zijn klimvrienden ver beneden de maat was.

Een tweede gedachte was dat de term ‘mislukken’ niet zo geslaagd is. Net als het begrip ‘fout’ heeft ‘mislukking’ een sterk negatieve connotatie, waar emoties en gevoelens van schuld en schaamte omheen hangen. Die lading maakt dat het lastig is goed naar de ervaring te kijken en dat kon wel eens de reden zijn dat het lastig is goed te leren van fouten en mislukkingen. Ze zijn immers op voorhand al beladen en emotioneel belast. Wanneer heb je voor het laatst een fout gemaakt? is gemakkelijk een blokkerende vraag. Misschien moeten we het om die reden meer gaan hebben over het begrip ‘verrassing’ en onszelf andere vragen gaan stellen, zoals: wanneer ben ik voor het laatst verrast? Of: wanneer heb ik mijzelf voor het laatst verrast?

Om tot besluit terug te keren op Gerard Reve: wie er voor kiest om geen of lage verwachtingen te hebben, zal misschien nooit meer mislukken, maar verliest de pijn en de vreugde van de verrassing.

 

Over de auteur

Joris Brenninkmeijer

Joris is blogger, organisatieontwikkelaar en coach. Het thema van mislukking fascineert hem al sinds hij als schaker zijn eerste successen behaalde, onder meer als jeugdkampioen van Nederland. Het schaken leerde hem hoe moeilijk verliezen is, hoe lastig het is om een nederlaag onder ogen te zien en je fouten grondig te analyseren. Hetzelfde fenomeen ziet hij in zijn huidige werk als organisatieadviseur in de organisaties waar hij mee werkt. Het is vaak lastig open en eerlijk te zijn over je eigen fouten en er samen van te leren. Hij draagt er graag aan bij dat de sfeer en het klimaat zodanig worden, dat dat kwetsbare leergesprek kan ontstaan. Het is zijn waarneming dat succes en mislukken een wonderlijke en paradoxale samenhang hebben. Sinds hij zich bezighoudt met 'mislukking' gaat het hem professioneel gezien voor de wind. Op mislukkingskunst is hij dus voorlopig niet uitgekeken. Kijk voor meer over Joris op www.brenninkmeijer-ontwikkeling.nl

Laat een reactie achter

Close